Impungutye kunye nengwamza
Aesop | eGrisi
Impungutye ekrelekrele idlala iqhinga kwingwamza kwisidlo sangokuhlwa. Kodwa xa ilithuba lengwamza ukulungiselela ukutya, ngubani ozakuhlakanipha kunomnye?

Ingonyama ixolela impuku ethembisa ngokubuyekeza inceba ngeny'imini. Ingabe impukwana ingaze iyincede njani ingonyama?

Iikati ezimbini zifumana isonka kodwa ziyaphikisana ngokwabelana ngesonka ngokulinganayo. Inkawu enobuqhophololo inika uncedo, kodwa ingaba inkawu ifanelwe yintembeko yazo?

Ixhego lijongene neziganeko ezilungileyo nezimbi ngokuzolileyo. Ingaba into ekhangeleka ngathi lishwangusha inokuzisa into entle, okanye ngenye indlela?

Umoya onamandla waseMantla neLanga elizolileyo zizama ukwenza umkhenkethi akhulule ibhatyi yakhe ukubonakalisa ukuba ngubani onamandla. Ngomphi ozophumelela?

Utata nonyana bahamba nedonki. Wonke umntu unento yokuthetha. Kwenzeka ntoni xa bezama ukubakholisa bonke?

Emva kokutyibilika emlanjeni, idonki libona umthwalo wayo onzima usiba khaphukhaphu. Kodwa kwenzeka ntoni xa eqalisa ukwenza ngabom?

Inesithukuthezi nokugeza, inkwenkwe engumalusi iqhatha abantu belali ngokukhwaza ingcuka. Kodwa kuya kwenzeka ntoni xa ekugqibeleni kuvela ingcuka yokwenene?

UAnansi, isigcawu esincinci, esikrelekrele, ucela umngeni kwindlovu kunye nemvubu ukuba ziqubisane kumdlalo wokutsalana. Ingaba ubukrelekrele baso bunokuphumelela ehlathini?
Kwihlathi elinelanga, kwakuhlala impungutye ekrelekrele. Ngenye injikalanga eqaqambileyo, wacinga iqhinga lokudlala nommelwane wakhe, ingwamza. “Kutheni ungezi isidlo sangokuhlwa?” Wabuza enoncumo elinobuqhinga. Ingwamza, eyayisoloko inobubele, yavuma ngoko nangoko.
Lathi lakufika ixesha lesidlo sangokuhlwa, impungutye yenza imbiza enkulu yesuphu emnandi. Kodwa endaweni yokuyifaka esityeni, wayigalela isuphu kwipleyiti esicaba. Yancuma yathi, “Nasi, isidlo sakho, sonwabele!”
Ingwamza yagoba ukuze itye, kodwa umlomo wayo omde, otsolo wawungenakukwazi ukukha isuphu. Isuphu yaqhubeka ityibilika esityeni. Yazama yaze yamaza, kodwa ayizange iphumelele. Ngelo xesha, impungutye yayitya isuphu yayo ngovuyo igigitheka njengoko yayibukele ingwamza itsala nzima.
Ingwamza yaziva ineentloni kodwa yabonakalisa intlonipho. Yancuma yathi, “Enkosi, mpungutye,” yaze yemka ngokuzolileyo.
Kwadlula iintsuku ezimbalwa, ingwamza yayinombono wokuzibuyisela. “Kutheni ungezi kwisidlo sangokuhlwa?” yamema impungutye. Impungutye, inomdla wokwazi ukuba ingwamza iza kuyilungisela ntoni, yancuma, “ndingathanda!”
Lathi lakufika ixesha lokutya, ingwamza yabeka ingqayi ende enentamo emxinwa etafileni. Ukutya ngaphakathi kwakunuka kamnandi, yaye umlomo wempungutye wawuvuza izingcwe. Kodwa xa ezama ukutya, impumlo yakhe emfutshane yayingakwazi ukufikelela kwisidlo esinencasa emazantsi engqayi.
Wanukisa wayikhotha ingqayi, kodwa akuzange kusebenze oko. Wayengakwazi ukuluma nakanye. Ngelo xesha, ingwamza yayisebenzisa umlomo wayo omde ukuze ilume inambithe lula, ekupheleni kwesidlo sangokuhlwa, impungutye yayisalambile.
Yaphefumlela phezulu impungutyane, ibukele ingwamza eyanelisekileyo. Yaqonda ukuba iqhinga lakhe aliphumelelanga, kwaye ukuphatha abanye njengoko wayefuna ukuphathwa yena kwakuyindlela efanelekileyo.

Ukufaka ikati intsimbi
Iimpuku zicinga ngecebo elikrelekrele lokuzigcina zikhuselekile kwikati. Kodwa kwenzeka ntoni xa ilixesha lokuba basenze isigcwangciso sabo?

Ixhego nomzukulwana walo
Utatomkhulu uphathwa kakubi ngunyana nomolokazana wakhe. Yintoni eya kubanceda bayiqonde impazamo yabo baze batshintshe indlela abamphatha ngayo?

Umvundla kunye nencanda
Ugezelwa ngenxa yemilenze yakhe emifutshane, incanda elikhalipha icela umngeni kugqatso nomvundla. Ingaba uya kuphumelela kumvundla?

Unomyayi nejokho
Unomyayi onxaniweyo ubhaqa ijokho enamanzi kodwa asezantsi kakhulu. Leliphi iqhinga anolisebenzisa ukuze asele amanzi?

Ngokuzinza nomonde, ufudo oluhamba kancinci lungena kukhuphiswano nomvundla ozithembileyo. Ngubani oya kuwela umgca wokugqiba kuqala?

Isele elizonwabeleyo lazi ichibi lalo kuphela, lidibana nofudo lubalise ngebomi obubanzi bolwandle. Ingaba isele luyokuzuza ntoni ngaphaya kwekhaya lalo encinane?

Ingcuka elambileyo inomona ngobomi benja eyondliwe kakuhle ngabantu. Ingaba uya kuyincama inkululeko yakhe, eyincamela ukutya?

Umfama nenkosikazi yakhe banambitha ubutyebi kumaqanda abo egolide erhanisi. Kwenzeka ntoni xa ukubawa kubenza bafune yonke igolide ngaxeshanye?

Umgawuli (Umntu ocanda iinkuni) unceda impungutye ukuba izimele kodwa ngokufihlakeleyo abonise indawo yayo yokuzimela. Ucinga ukuba yaziva njani impungutye emva koko?

Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?

Umqingqi wamatye unqwenela ukuba ngumntu omkhulu ngalo lonke ixesha ebona amandla angakumbi. Kodwa ingaba ukufumana yonke into ayifunayo kuya kumenza onwabe ngokwenene?

Noxa intethe idanisa ehlotyeni, imbovane isebenza nzima, iqokelela ukutya. Sesiphi esiya kusinda xa kufika ubusika?
