Inyanda yeenkuni
Aesop | eGrisi
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
Ngokuzinza nomonde, ufudo oluhamba kancinci lungena kukhuphiswano nomvundla ozithembileyo. Ngubani oya kuwela umgca wokugqiba kuqala?
Umgawuli (Umntu ocanda iinkuni) unceda impungutye ukuba izimele kodwa ngokufihlakeleyo abonise indawo yayo yokuzimela. Ucinga ukuba yaziva njani impungutye emva koko?
Isele elizonwabeleyo lazi ichibi lalo kuphela, lidibana nofudo lubalise ngebomi obubanzi bolwandle. Ingaba isele luyokuzuza ntoni ngaphaya kwekhaya lalo encinane?
Umqingqi wamatye unqwenela ukuba ngumntu omkhulu ngalo lonke ixesha ebona amandla angakumbi. Kodwa ingaba ukufumana yonke into ayifunayo kuya kumenza onwabe ngokwenene?
Ugezelwa ngenxa yemilenze yakhe emifutshane, incanda elikhalipha icela umngeni kugqatso nomvundla. Ingaba uya kuphumelela kumvundla?
Umoya onamandla waseMantla neLanga elizolileyo zizama ukwenza umkhenkethi akhulule ibhatyi yakhe ukubonakalisa ukuba ngubani onamandla. Ngomphi ozophumelela?
UAnansi, isigcawu esincinci, esikrelekrele, ucela umngeni kwindlovu kunye nemvubu ukuba ziqubisane kumdlalo wokutsalana. Ingaba ubukrelekrele baso bunokuphumelela ehlathini?
Unomyayi onxaniweyo ubhaqa ijokho enamanzi kodwa asezantsi kakhulu. Leliphi iqhinga anolisebenzisa ukuze asele amanzi?
Kudala-dala, kwilali encinci ezolileyo, kwakukho umfama owayesebenza nzima owayenefama. Amasimi akhe ayethe qelele enezityalo ezixabisekileyo. Abahlali belali babedla ngokuthi, “Lo mfama umele ukuba ngoyena mntu wonwabileyo edolophini!”
Kodwa umfama wayengonwabanga njengokuba abantu babecinga. Oonyana bakhe babesoloko bexambulisana. Kungakhathaliseki ukuba wayebaxelela kangakanani ukuba bavane, baqhubeka besilwa ngezinto ezincinci.
Ngenye injikalanga, ngoxa wayephumle phantsi komthunzi womthi omkhulu, umfama waba necebo. Wahamba waya kwimfumba yeenkuni. Waqokelela iinkuni waza wazibophelela kwinyanda eqinileyo.
Emva koko, wabiza oonyana bakhe waza wabeka inyanda phambi kwabo.
“Zama ukuyophula le nto,” watsho.
Unyana omkhulu uye ngaphambili. Wayibamba inyanda waza wayicinezela ngamandla akhe onke, kodwa ayizange iqhawuke. Unyana wesibini wazama ngokulandelayo. Emva koko, oyena mncinane wayeka. Kodwa kungakhathaliseki ukuba babetyhala okanye babejija kangakanani na, iintonga zazingenakushukuma.
Emva kokuba ebabukele besokola, umfama wathatha inyanda waza wayikhulula intambo. Wanika unyana ngamnye intonga enye. “Ngoku, zama kwakhona,” watsho.
Unyana ngamnye wophula iintonga yakhe lula.
Unyana omkhulu wafinga iintshiya. "Tata, ithetha ukuthini lento? Siyenzele ntoni?"
Umfama wancuma. "Bantwana bam nifana nezinduku. Xa zidityanisiwe iintonga zomelele. Kodwa xa zizodwa zophuka kungekho ntsokolo iyephi. Kuyafana ke nakuni. Ukuba nihlala nisilwa, nokwahlukana, nibebuthakathaka. Kodwa ukuba nima ndawonye akukho mntu uya kuniqhawula."
Bajongana oonyana, amazwi kayise etshona. Baqonda ukuba bubudenge iingxwabangxwaba babebanazo.
Ukususela ngaloo mini, basebenza kunye. Baxhasana baza baba lusapho olonwabileyo. Ubudlelwane babo bomelele, bunjengenyanda yeenkuni.
Umfama wancuma. Wayesazi ukuba isifundo sakhe someleza ubudlelwana kunye neentliziyo zabo.
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
Intwazana yobisi ne-emele yayo
Intombazana eselula yobisi iphupha ngayo yonke into enokuthi iyenze ngemali yobisi lwayo. Yintoni enokuthi yenzeke xa lamaphupha wakhe enokususa amehlo akhe kwinto ekhoyo nanayo kungoku?
Indoda, inkwenkwana, kunye nedonki
Utata nonyana bahamba nedonki. Wonke umntu unento yokuthetha. Kwenzeka ntoni xa bezama ukubakholisa bonke?
Ixhego eliphulukene nehashe lalo
Ixhego lijongene neziganeko ezilungileyo nezimbi ngokuzolileyo. Ingaba into ekhangeleka ngathi lishwangusha inokuzisa into entle, okanye ngenye indlela?
Inkwenkwe ekhaliswa yingcuka
Inesithukuthezi nokugeza, inkwenkwe engumalusi iqhatha abantu belali ngokukhwaza ingcuka. Kodwa kuya kwenzeka ntoni xa ekugqibeleni kuvela ingcuka yokwenene?
Ingcuka elambileyo inomona ngobomi benja eyondliwe kakuhle ngabantu. Ingaba uya kuyincama inkululeko yakhe, eyincamela ukutya?
Ingonyama ixolela impuku ethembisa ngokubuyekeza inceba ngeny'imini. Ingabe impukwana ingaze iyincede njani ingonyama?
Utatomkhulu uphathwa kakubi ngunyana nomolokazana wakhe. Yintoni eya kubanceda bayiqonde impazamo yabo baze batshintshe indlela abamphatha ngayo?
Utyelela umhlobo wakhe wasesixekweni, impuku yasemaphandleni imangaliswa bubomi obuzaliswe zizinto ezimnandi. Kodwa, ingaba iyamangalisa njengoko ibonakala?
Iikati ezimbini zifumana isonka kodwa ziyaphikisana ngokwabelana ngesonka ngokulinganayo. Inkawu enobuqhophololo inika uncedo, kodwa ingaba inkawu ifanelwe yintembeko yazo?
Impungutye ekrelekrele idlala iqhinga kwingwamza kwisidlo sangokuhlwa. Kodwa xa ilithuba lengwamza ukulungiselela ukutya, ngubani ozakuhlakanipha kunomnye?
Emva kokutyibilika emlanjeni, idonki libona umthwalo wayo onzima usiba khaphukhaphu. Kodwa kwenzeka ntoni xa eqalisa ukwenza ngabom?
Noxa intethe idanisa ehlotyeni, imbovane isebenza nzima, iqokelela ukutya. Sesiphi esiya kusinda xa kufika ubusika?