Inyanda yeenkuni
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
Audio available for B1 version
isiXhosa
Inyanda yeenkuni
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
isiXhosaYou can listen and read. Read along is not available for this story yet.
Once upon a time, in a quiet little village, there was a hardworking farmer who owned a farm.
His fields stretched far with golden crops.
The villagers often said, “That farmer must be the happiest man in town!
With three strong, handsome sons, what more could he ask for?”
But the farmer was not as happy as people thought.
His sons were always arguing.
No matter how much he told them to get along, they kept fighting over small things.
One afternoon, while resting under the shade of a large tree, the farmer had an idea.
He walked to the woodpile.
He gathered some sticks and tied them into a tight bundle.
Then, he called his sons and placed the bundle in front of them.
"Try to break this," he said.
The eldest son stepped forward first.
He gripped the bundle and pressed with all his strength, but it wouldn’t break.
The second son tried next.
Then the youngest gave it a go.
But no matter how hard they pushed or twisted, the sticks wouldn't budge.
After watching them struggle, the farmer took the bundle and untied the rope.
He handed each son a single stick.
"Now, try again," he said.
One by one, the sons snapped their sticks easily.
The eldest son frowned.
"Father, what does this mean?
Why did we do that?"
The farmer smiled.
"My sons, you are like these sticks.
When the sticks are bound together, they are strong.
But alone, they break without effort.
The same is true for you.
If you keep fighting and standing apart, you will be weak.
But if you stand together, no one will be able to break you."
The sons looked at each other, their father's words sinking in.
They remembered all the times they had fought over little things.
They realized how silly it was.
From that day on, they worked together.
They supported one another and became a happy family.
Their bond was strong, like a bundle of sticks.
The farmer smiled.
He knew his lesson had strengthened their bond and their hearts.
Kudala-dala, kwilali encinci ezolileyo, kwakukho umfama owayesebenza nzima owayenefama. Amasimi akhe ayethe qelele enezityalo ezixabisekileyo. Abahlali belali babedla ngokuthi, “Lo mfama umele ukuba ngoyena mntu wonwabileyo edolophini!”
Kodwa umfama wayengonwabanga njengokuba abantu babecinga. Oonyana bakhe babesoloko bexambulisana. Kungakhathaliseki ukuba wayebaxelela kangakanani ukuba bavane, baqhubeka besilwa ngezinto ezincinci.
Ngenye injikalanga, ngoxa wayephumle phantsi komthunzi womthi omkhulu, umfama waba necebo. Wahamba waya kwimfumba yeenkuni. Waqokelela iinkuni waza wazibophelela kwinyanda eqinileyo.
Emva koko, wabiza oonyana bakhe waza wabeka inyanda phambi kwabo.
“Zama ukuyophula le nto,” watsho.
Unyana omkhulu uye ngaphambili. Wayibamba inyanda waza wayicinezela ngamandla akhe onke, kodwa ayizange iqhawuke. Unyana wesibini wazama ngokulandelayo. Emva koko, oyena mncinane wayeka. Kodwa kungakhathaliseki ukuba babetyhala okanye babejija kangakanani na, iintonga zazingenakushukuma.
Emva kokuba ebabukele besokola, umfama wathatha inyanda waza wayikhulula intambo. Wanika unyana ngamnye intonga enye. “Ngoku, zama kwakhona,” watsho.
Unyana ngamnye wophula iintonga yakhe lula.
Unyana omkhulu wafinga iintshiya. "Tata, ithetha ukuthini lento? Siyenzele ntoni?"
Umfama wancuma. "Bantwana bam nifana nezinduku. Xa zidityanisiwe iintonga zomelele. Kodwa xa zizodwa zophuka kungekho ntsokolo iyephi. Kuyafana ke nakuni. Ukuba nihlala nisilwa, nokwahlukana, nibebuthakathaka. Kodwa ukuba nima ndawonye akukho mntu uya kuniqhawula."
Bajongana oonyana, amazwi kayise etshona. Baqonda ukuba bubudenge iingxwabangxwaba babebanazo.
Ukususela ngaloo mini, basebenza kunye. Baxhasana baza baba lusapho olonwabileyo. Ubudlelwane babo bomelele, bunjengenyanda yeenkuni.
Umfama wancuma. Wayesazi ukuba isifundo sakhe someleza ubudlelwana kunye neentliziyo zabo.
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
Kudala-dala, kwilali encinci ezolileyo, kwakukho umfama owayesebenza nzima owayenefama. Amasimi akhe ayethe qelele enezityalo ezixabisekileyo. Abahlali belali babedla ngokuthi, “Lo mfama umele ukuba ngoyena mntu wonwabileyo edolophini!”
Kodwa umfama wayengonwabanga njengokuba abantu babecinga. Oonyana bakhe babesoloko bexambulisana. Kungakhathaliseki ukuba wayebaxelela kangakanani ukuba bavane, baqhubeka besilwa ngezinto ezincinci.
Ngenye injikalanga, ngoxa wayephumle phantsi komthunzi womthi omkhulu, umfama waba necebo. Wahamba waya kwimfumba yeenkuni. Waqokelela iinkuni waza wazibophelela kwinyanda eqinileyo.
Emva koko, wabiza oonyana bakhe waza wabeka inyanda phambi kwabo.
“Zama ukuyophula le nto,” watsho.
Unyana omkhulu uye ngaphambili. Wayibamba inyanda waza wayicinezela ngamandla akhe onke, kodwa ayizange iqhawuke. Unyana wesibini wazama ngokulandelayo. Emva koko, oyena mncinane wayeka. Kodwa kungakhathaliseki ukuba babetyhala okanye babejija kangakanani na, iintonga zazingenakushukuma.
Emva kokuba ebabukele besokola, umfama wathatha inyanda waza wayikhulula intambo. Wanika unyana ngamnye intonga enye. “Ngoku, zama kwakhona,” watsho.
Unyana ngamnye wophula iintonga yakhe lula.
Unyana omkhulu wafinga iintshiya. "Tata, ithetha ukuthini lento? Siyenzele ntoni?"
Umfama wancuma. "Bantwana bam nifana nezinduku. Xa zidityanisiwe iintonga zomelele. Kodwa xa zizodwa zophuka kungekho ntsokolo iyephi. Kuyafana ke nakuni. Ukuba nihlala nisilwa, nokwahlukana, nibebuthakathaka. Kodwa ukuba nima ndawonye akukho mntu uya kuniqhawula."
Bajongana oonyana, amazwi kayise etshona. Baqonda ukuba bubudenge iingxwabangxwaba babebanazo.
Ukususela ngaloo mini, basebenza kunye. Baxhasana baza baba lusapho olonwabileyo. Ubudlelwane babo bomelele, bunjengenyanda yeenkuni.
Umfama wancuma. Wayesazi ukuba isifundo sakhe someleza ubudlelwana kunye neentliziyo zabo.
Xa umfama ezisa inyanda yeenkuni koonyana bakhe, bayayeka ukuxambulisana. Bafundiswe njani yinyanda nje yeenkuni?
Share
Feedback
Reflection Questions
1. Kwakutheni ukuze umfama azikhathaze ngoonyana bakhe?
2. Wenza ntoni umfama ukuze afundise oonyana bakhe isifundo sokuhlala bemanyene?
3. Ingaba unokucinga ngemeko apho ukusebenza kunye kwenza umsebenzi waba lula kuwe?
4. Ucinga ukuba ibali lifundisa ntoni ngokubaluleka kwentsebenziswano okanye umanyano losapho?
5. Unokusisebenzisa njani isifundo ‘sokunamathelana’ kubuhlobo bakho okanye kulwalamano lwentsapho?