Ixhego nomzukulwana walo
Utatomkhulu uphathwa kakubi ngunyana nomolokazana wakhe. Yintoni eya kubanceda bayiqonde impazamo yabo baze batshintshe indlela abamphatha ngayo?
Audio available for B1 version
isiXhosa
Ixhego nomzukulwana walo
Utatomkhulu uphathwa kakubi ngunyana nomolokazana wakhe. Yintoni eya kubanceda bayiqonde impazamo yabo baze batshintshe indlela abamphatha ngayo?
isiXhosaYou can listen and read. Read along is not available for this story yet.
Once upon a time, there was an old grandfather who lived with his son, his daughter-in-law, and their little boy.
Grandfather’s eyes weren’t as sharp as before, and his hands sometimes shook when he ate.
This made it hard for him to hold his spoon, and now and then, his soup would spill onto the table.
His son and daughter-in-law didn’t like this.
It made them uncomfortable.
So, they made him sit in a quiet corner instead of at the big family table.
They gave him his food in an old, plain bowl, and sometimes, they didn’t give him much at all.
Grandfather watched his family from his little corner, his eyes full of sadness.
One evening, his hands trembled so much that his bowl slipped from his fingers and crashed to the floor.
It broke into pieces.
“Oh, look what you’ve done!” his daughter-in-law said with a sigh.
She was upset, but Grandfather just lowered his head and said nothing.
The next day, they gave him a wooden bowl so he wouldn’t break another one.
One afternoon, their little boy, who was only four years old, sat on the floor.
He was carefully putting small pieces of wood together.
His father noticed and asked, “What are you making, my son?”
The boy looked up and smiled.
“I’m making a wooden bowl for you and Mama to eat from when I grow up.”
The father and mother froze.
They looked at each other, their eyes wide.
At that moment, they realized how unkind they had been to Grandfather.
That very night, they brought him back to the family table.
They made sure he had plenty to eat, and if he spilled a little, no one minded at all.
From then on, they all ate together, and their home was filled with warmth and love once again.
Ngaphambili, kwakukho utatomkhulu owayesele ekhulile owayehlala nonyana wakhe, umolokazana wakhe, nenkwenkwana yabo. Amehlo katatomkhulu ayengekho bukhali njengangaphambili, yaye maxa wambi izandla zakhe zazingcangcazela xa esitya. Oku kwenza kube nzima kuye ukubamba icephe lakhe, kwaye amaxesha ngamaxesha, isuphu yakhe yayiphalala etafileni.
Unyana wakhe kunye nomolokazana wakhe babengakuthandi oku. Kwakubenza bangakhululeki. Ngoko, babemhlalisa kwikona ethe cwaka kude kwitafile enkulu yosapho. Babemnika ukutya kwakhe ngesitya esidala, esikhaphukhaphu, yaye ngamanye amaxesha, babengamniki nto ingako kwaphela.
UTatomkhulu wabukela usapho lwakhe ekwikona yakhe encinane, amehlo akhe ezele lusizi. Ngobunye ubusuku, izandla zakhe zangcangcazela kangangokuba isitya sakhe saphuma eminweni yakhe saza santlitheka phantsi. Saqhekeza saziingceba.
“Owu, jonga into oyenzileyo!” watsho umolokazana wakhe ekhefuzela. Wacaphuka kodwa utatomkhulu wathoba intloko akaphendula. Ngosuku olulandelayo, bamnika isitya somthi ukuze angasaphuli esinye.
Ngenye injikalanga, inkwenkwana yabo, eyayineminyaka emine kuphela ubudala, yahlala phantsi. Wayehlanganisa ngocoselelo iinkuni ezincinci. Uyise wakubona oko waza wabuza, “Wenza ntoni, nyana wam?”
Inkwenkwe yajonga phezulu yancuma. “Ndenza isitya seplanga ukuze wena nomama nityele kuso xa ndimdala.”
Utata nomama bothuka babanda. Bajongana, bekhuphe amehlo. Kanye ngelo xesha, bayibona indlela ababemphethe kakubi ngayo utatomkhulu.
Kwangobobusuku bambuyisela etafileni yosapho. Baqinisekisa ukuba unokutya okuninzi, kwaye ukuba uchithe kancinci, akukho mntu uzakukhalaza. Ukususela ngoko, bonke batya kunye, yaye ikhaya labo lalizaliswe bubushushu nothando kwakhona.
Ngaphambili, kwakukho utatomkhulu owayesele ekhulile owayehlala nonyana wakhe, umolokazana wakhe, nenkwenkwana yabo. Amehlo katatomkhulu ayengekho bukhali njengangaphambili, yaye maxa wambi izandla zakhe zazingcangcazela xa esitya. Oku kwenza kube nzima kuye ukubamba icephe lakhe, kwaye amaxesha ngamaxesha, isuphu yakhe yayiphalala etafileni.
Unyana wakhe kunye nomolokazana wakhe babengakuthandi oku. Kwakubenza bangakhululeki. Ngoko, babemhlalisa kwikona ethe cwaka kude kwitafile enkulu yosapho. Babemnika ukutya kwakhe ngesitya esidala, esikhaphukhaphu, yaye ngamanye amaxesha, babengamniki nto ingako kwaphela.
UTatomkhulu wabukela usapho lwakhe ekwikona yakhe encinane, amehlo akhe ezele lusizi. Ngobunye ubusuku, izandla zakhe zangcangcazela kangangokuba isitya sakhe saphuma eminweni yakhe saza santlitheka phantsi. Saqhekeza saziingceba.
“Owu, jonga into oyenzileyo!” watsho umolokazana wakhe ekhefuzela. Wacaphuka kodwa utatomkhulu wathoba intloko akaphendula. Ngosuku olulandelayo, bamnika isitya somthi ukuze angasaphuli esinye.
Ngenye injikalanga, inkwenkwana yabo, eyayineminyaka emine kuphela ubudala, yahlala phantsi. Wayehlanganisa ngocoselelo iinkuni ezincinci. Uyise wakubona oko waza wabuza, “Wenza ntoni, nyana wam?”
Inkwenkwe yajonga phezulu yancuma. “Ndenza isitya seplanga ukuze wena nomama nityele kuso xa ndimdala.”
Utata nomama bothuka babanda. Bajongana, bekhuphe amehlo. Kanye ngelo xesha, bayibona indlela ababemphethe kakubi ngayo utatomkhulu.
Kwangobobusuku bambuyisela etafileni yosapho. Baqinisekisa ukuba unokutya okuninzi, kwaye ukuba uchithe kancinci, akukho mntu uzakukhalaza. Ukususela ngoko, bonke batya kunye, yaye ikhaya labo lalizaliswe bubushushu nothando kwakhona.
Share
Feedback
Reflection Questions
1. Ucinga ukuba kutheni abazali benza ukuba utatomkhulu ahlalele kude netafile?
2. Izenzo zenkwenkwana zayitshintsha njani indlela yokuziphatha yabazali bayo ngakuyisemkhulu?
3. Kutheni kubalulekile ukuphatha wonke umntu ngobubele, kungakhathaliseki ubudala okanye amandla akhe okukwazi ukuzenzela izinto?
4. Ingaba ukhona umntu okanye abantu kusapho lwakho okanye ekuhlaleni ukufuneka sibaphathe kakuhle?
5. Yintoni esinokuyenza namhlanje okanye ngomso ukwenza utshintsho nokuba luncinane?